Nieżyt nosa -katar

Na podstawie: Zioław medycynie. Choroby układu oddechowego>>>

NIEŻYT NOSA, nazywany popularnie katarem, to stan, w którym na skutek odczynu zapalnego obejmującego błonę śluzową nosa dochodzi do gromadzenia się w nim nadmiernej ilości wydzieliny upośledzającej jego drożność, powodującej kichanie, a często także prowadzącej do utraty lub osłabienia węchu i smaku. Katar jest bardzo częstym objawem współistniejącym z wirusowymi lub bakteryjnymi infekcjami górnych dróg oddechowych. Jest wręcz nieodzownym objawem przeziębienia, towarzyszy też zapaleniu zatok przynosowych. W zależności od przyczyny wydzielina z nosa może być: 

• śluzowa, bezbarwna, często wodnista, co świadczy o infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych lub alergicznym nieżycie nosa;

• gęsta, ciemna (często zielonkawa), pojawiająca się wraz z ustępowaniem objawów przeziębienia;  • ropna, żółtawa, a nawet brunatna (w połączeniu z pogorszeniem samopoczucia oraz uczuciem „napierającego” bólu głowy w okolicy czołowej), będąca najprawdopodobniej objawem zapalenia zatok przynosowych. Specyficzną postacią nieżytu nosa jest tzw. katar polekowy. Jego przyczyną jest nadużywanie podczas kataru leków obkurczających naczynka krwionośne w nosie, co powoduje rozregulowanie funkcji wydzielniczych błony śluzowej nosa. Początkowym efektem jest wysuszenie błony śluzowej, a następnie nadprodukcja wydzieliny po zaprzestaniu przyjmowania leków. Skłania to chorego do ponownego aplikowania leku, co zapoczątkowuje tzw. mechanizm błędnego koła. Dlatego czas stosowania takich preparatów powinien być ograniczony do niezbędnego minimum (według zaleceń producenta).  Postępowanie terapeutyczne w nieżycie nosa można podzielić na leczenie objawowe, mające za zadanie zmniejszenie nasilenia kataru i złagodzenie dolegliwości, oraz leczenie przyczynowe, zarezerwowane dla infekcji bakteryjnych lub kataru o podłożu alergicznym.

Preparaty przeznaczone do stosowania zewnętrznego w terapii nieżytu nosa  Podstawą objawowego leczenia nieżytu nosa jest stosowanie preparatów bezpośrednio do nosa w postaci kropli, maści czy inhalacji. Znalazły tu zastosowanie dostępne bez recepty preparaty z solą (głównie morską) do nawilżania i płukania nosa. Wśród nich można wyróżnić preparaty zawierające izotoniczny lub hipertoniczny roztwór soli morskiej. Preparaty izotoniczne służą głównie do oczyszczania i nawilżania nosa, ułatwiają w ten sposób oddychanie. Preparaty hipertoniczne, w których stężenie soli przewyższa fizjologiczne, skuteczniej usuwają wydzielinę, powodując także częściowe obkurczenie błony śluzowej nosa, zmniejszenie obrzęku i przekrwienia. Mogą jednak wywoływać uczucie dość przykrego miejscowego drażnienia.  W przypadku gęstego kataru pomocna jest irygacja nosa i zatok polegająca na wprowadzaniu do przewodów nosowych roztworu soli fizjologicznej. Po przechyleniu głowy na bok odpowiednią ilość roztworu wprowadza się (przez specjalny lejek lub gruszkę) do jednego otworu nosowego, tak by wypływał drugim. Zabieg udrażnia nos i odtyka ujścia zatok przynosowych, a jednocześnie oczyszcza i nawilża błonę śluzową.

W celu zwiększenia działania nawilżającego i przeciwzapalnego można wymieszać roztwór soli fizjologicznej z naparem z kwiatów nagietka w proporcji 1 : 1. Płaską łyżkę stołową kwiatów zalać ½ szklanki wrzącej wody, utrzymywać pod przykryciem 20 minut, przecedzić.  W aptekach dostępne są gotowe preparaty ułatwiające dawkowanie i stosowanie roztworów do płukania nosa, np. Sinus Rinse (NeilMed Pharmaceutical Inc.). Duże znaczenie w terapii kataru ma regularne wydmuchiwanie nosa w odpowiedni sposób. Przede wszystkim nie powinno się próbować opróżnić obu otworów nosowych równocześnie, istnieje bowiem ryzyko przemieszczenia się wydzieliny do ucha środkowego. Należy oczyszczać jedną dziurkę, a następnie drugą, jednak niezbyt mocno, by nie uszkodzić błony śluzowej nosa. Natomiast powstałe w wyniku oczyszczania nosa podrażnienia, mikrourazy czy suchość błony śluzowej można zmniejszyć, smarując delikatnie uszkodzone miejsca (3 razy dziennie) następującymi preparatami: 

• Sinulan Rinobalsam (Walmark), w postaci maści do nosa, zawierający kompleks olejowy: słonecznikowy, kukurydziany, sezamowy, z nasion makadamii, oliwę z oliwek oraz olejek majerankowy poprawiający (przywracający) prawidłową wilgotność błony śluzowej nosa oraz wspomagający procesy jej regeneracji;

 Rinopanteina (DMG ITALIA SRL), maść zawierająca witaminę A, D-pantenol i hydrolizat białkowy z owsa zwyczajnego; 

• Nozoil (Pharmacure Health Care International AB), wyrób medyczny w postaci aerozolu zawierający olej sezamowy – preparat ochrania błonę śluzową przewodów nosowych dzięki właściwościom nawilżającym i jednocześnie natłuszczającym oraz działa wspomagająco w ich udrażnianiu; stosowanie: rozpylać 1–3-krotnie do każdego otworu nosowego 3 razy dziennie; według oświadczenia producenta najlepsze rezultaty uzyskuje się przy co najmniej 10-dniowym stosowaniu;  • olej sezamowy tłoczony na zimno (Ol’Vita). Zioła i preparaty ziołowe odgrywają znaczącą rolę w udrażnianiu nosa oraz w łagodzeniu objawów nieżytu nosa. Doskonałą metodą radzenia sobie z katarem są inhalacje z wykorzystaniem olejków eterycznych (Avicenna Oil). Do wykonania inhalacji można użyć kubka lub szklanki z bardzo ciepłą, prawie gorącą wodą (należy tylko uważać, by parowanie nie było zbyt intensywne i nie spowodowało poparzeń lub uszkodzeń błony śluzowej). Do wody należy wkroplić 3–5 kropli wybranego olejku eterycznego. Naczynie przykryć zwykłym lejkiem kuchennym, przez którego wąski otwór należy wdychać parę na przemian każdą dziurką nosa.

Inną metodą jest nalanie do małej miski 2–3 szklanek odpowiednio gorącej wody i dodanie 5–7 kropli olejku eterycznego. Następnie należy nakryć głowę ścierką lub ręcznikiem i wdychać opary mniej więcej przez 10 minut.  Na potrzeby inhalacji w nieżycie nosa można wykorzystywać olejki eteryczne otrzymane z: mięty, eukaliptusa, sosny, jodły czy majeranku. Należy pamiętać, że stosowanie poszczególnych olejków eterycznych jest obarczone działaniami niepożądanymi i przeciwwskazaniami.  Inhalol (PROFARM) to gotowy preparat stanowiący mieszaninę olejków eterycznych (sosnowego, tymiankowego, miętowego, terpentynowego) do sporządzenia inhalacji dla dorosłych i dzieci powyżej 7. roku życia. Do naczynia z gorącą wodą dodać 5–10 kropli preparatu (w zależności od wielkości naczynia) i wdychać powstające opary. Do inhalacji można wykorzystać specjalne urządzenia inhalacyjne. Inhalację można również prowadzić, dodając kilka kropli do gorącej kąpieli.   UWAGA!   Zastrzeżenia i środki ostrożności związane ze stosowaniem olejków eterycznych zostały ujęte w podrozdziale 4.3.   Osoby nadwrażliwe na olejki eteryczne powinny wykorzystać do inhalacji napary z kwiatu rumianku lub liścia szałwii. Dwie łyżki stołowe wybranego surowca zalać 2–3 szklankami gorącej wody, doprowadzić do wrzenia i przelać do miski, którą należy przykryć talerzem lub tacą, by uniknąć utraty substancji lotnych. Po pewnym czasie, gdy para nie grozi już poparzeniem, zdjąć przykrycie, nakryć głowę ścierką lub ręcznikiem i wdychać opary nosem i ustami przez 5–7 minut. U dzieci warto zastosować inhalator.  Olejki eteryczne mogą być również – z dużą ostrożnością – stosowane u dzieci, jednak ze względu na ich siłę działania inhalacje nie powinny być zbyt częste i długie. Stosowanie olejków eterycznych u dzieci najlepiej skonsultować z lekarzem. Bezpieczniejsze dla dziecka zamiast olejków eterycznych są opisane powyżej napary ziołowe (z kwiatu rumianku i liścia szałwii). Należy również pamiętać, że błona śluzowa nosa u dzieci jest bardzo delikatna, dlatego temperatura inhalacji powinna być odpowiednio niższa.  Katar u małych dzieci stanowi duży problem, ponieważ nieżyt nosa utrudnia niemowlętom ssanie. Ponadto większość stosowanych w tym przypadku preparatów posiada ograniczenia wiekowe. Trzeba tu podkreślić, że obostrzenia wiekowe powinny być bezwzględnie przestrzegane, a fakt, że wiele substancji w preparatach zalecanych w nieżycie nosa jest pochodzenia naturalnego, nie może być podstawą do lekceważenia zaleceń.  Przykładem jest nadwrażliwość niemowląt i dzieci do 3. roku życia na mentol, olejek miętowy, popularne krople miętowe, a niekiedy nawet herbatkę miętową.

Istnieją udokumentowane przypadki śmierci niemowląt spowodowanej uduszeniem w wyniku obrzęku krtani po podaniu (wziewnym, przez skórę w maściach lub doustnie) środków zawierających mentol.  Małe dzieci wykazują też zwiększoną wrażliwość na inne olejki eteryczne stosowane powszechnie w nieżycie nosa: eukaliptusowy, szałwiowy, sosnowy, jodłowy, świerkowy, kamforowy (UWAGA: dawka śmiertelna kamfory dla dziecka to 1 g).  Dlatego w trosce o bezpieczeństwo dzieci podstawą leczenia nieżytu nosa jest stosowanie soli morskiej w postaci sprayu lub kropli do nosa, co nie tylko nawilża błonę śluzową noska, lecz także łagodzi podrażnienia i oczyszcza, ułatwiając oddychanie. Zamiast soli morskiej można wykorzystać odwar z korzenia imbiru. Łyżkę stołową zmielonego na proszek, suszonego korzenia imbiru (Dary Natury) zalać szklanką letniej wody, doprowadzić do wrzenia i gotować na małym ogniu pod przykryciem przez 2 minuty. Odstawić na ½ godziny i przecedzić. Uzupełnić ilość płynu do objętości pełnej szklanki. Za pomocą spryskiwacza (np. zwykłej butelki z atomizerem) delikatnie dawkować do noska 3–6 razy dziennie, jednorazowo po 2–3 aplikacje.  Przy nieżycie nosa u noworodków można zastosować maść majerankową (Elissa), którą bardzo delikatnie smaruje się wyłącznie przednią część jamy nosowej 2–3 razy dziennie. Nie należy wprowadzać preparatu do otworów nosowych ze względu na działanie drażniące składników olejku oraz możliwość hamowania pracy aparatu rzęskowego błony śluzowej przez podłoże maściowe. Ponadto konieczne jest systematyczne usuwanie wydzieliny za pomocą specjalnego aspiratora, co jest szczególnie ważne przed karmieniem oraz położeniem dziecka do spania. Na rynku dostępne są gotowe preparaty ziołowe do stosowania zewnętrznego, zalecane w terapii nieżytu nosa:  • Rub-Arom (Hasco-Lek), lek roślinny w postaci maści, dostępny bez recepty, zawierający m.in. tymol (składnik olejku tymiankowego), lewomentol (mentol), kamforę (stałą frakcję olejku pozyskiwaną z cynamonowca kamforowego) – jest stosowany miejscowo do nacierania klatki piersiowej i pleców w infekcjach górnych dróg oddechowych przebiegających z katarem, ułatwia oczyszczenie otworów nosowych z zalegającej wydzieliny. Dawkowanie zalecane przez producenta: dzieci w wieku 7–12 lat – nacierać skórę pleców i klatki piersiowej ilością maści odpowiadającą 1 miarce (1,5 g) dołączonej do opakowania, dzieci od 12. roku życia i dorośli – nacierać skórę pleców i klatki piersiowej ilością maści odpowiadającą 2 miarkom (3 g). 

• Febricold Aroma (Farmak JSC), krople do nosa na bazie m.in. olejku z sosny górskiej, olejku miętowego oraz olejku eukaliptusowego – nawilżają jamę nosową oraz ułatwiają swobodne oddychanie. Stosowanie: dzieci w wieku 2–12 lat – aplikować 1–2 krople do każdego otworu nosowego 3–4 razy dziennie, osoby dorosłe oraz dzieci powyżej 12. roku życia – aplikować 2–3 krople do każdego otworu nosowego 3–6 razy dziennie.

• Fitonasal 2ACT (Aboca) w postaci sprayu do nosa – udrażnia nos i chroni jego błonę śluzową. Produkt powstał na bazie kompleksów roślinnych zawierających taninę, polisacharydy, żywice i flawonoidy oraz olejki eteryczne z eukaliptusa i niaouli, wskazany jest dla dorosłych i dzieci powyżej 3. roku życia, może być stosowany przez kobiety w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Sposób użycia: rozpylić 1–2 razy do każdej dziurki, delikatnie wydmuchać nos, a następnie zaaplikować ponownie. Produkt jest przeznaczony do częstego stosowania, także przez dłuższy czas. 

• Aromactiv (Aflofarm), sztyft do nosa z wkładem nasączonym olejkami eterycznymi (m.in. olejkiem eukaliptusowym, olejkiem miętowym, olejkiem sosnowym) – ułatwia oddychanie dzięki udrożnieniu otworów nosowych. Po zdjęciu nakrętki należy koniec sztyftu włożyć kolejno do otworów nosowych i kilkakrotnie głęboko wciągnąć powietrze. Stosuje się w miarę potrzeby. 

• Pneumolan aroma (Labotach Co. LTD), plaster dla dzieci powyżej 2. roku życia do przyklejania na ubranie – zawarte w preparacie olejki eteryczne (olejek eukaliptusowy, olejek miętowy z obniżoną zawartością mentolu i olejek lawendowy) udrażniają zatkany nos. Po usunięciu warstwy zabezpieczającej plaster umieszcza się bezpośrednio na ubraniu (np. piżamie) w okolicy klatki piersiowej – działanie olejków utrzymuje się przez 6–8 godzin, dlatego zaleca się naklejenie plastra przed pójściem spać. UWAGA: plaster przykleja się na ubranie, nie wolno go stosować bezpośrednio na skórę.

Zioła i preparaty ziołowe przeznaczone do stosowania doustnego w terapii nieżytu nosa  Należy tu wymienić surowce zielarskie o działaniu sekretolitycznym, czyli stymulującym komórki błony śluzowej górnych dróg oddechowych, w tym nosa, do sekrecji (wydzielania) rzadkiej wydzieliny. Jest to konieczne do uzyskania właściwej konsystencji wydzieliny, co w efekcie umożliwia prawidłowy ruch rzęsek odpowiedzialny za jej transport (usuwanie). Do surowców sekretolitycznych należą m.in.: 

• korzeń goryczki – czubatą łyżeczkę zmielonego na proszek korzenia zalać szklanką letniej wody, doprowadzić do wrzenia, gotować na małym ogniu pod przykryciem przez 5 minut; odstawić na 10 minut, przecedzić; pić 2 łyżki stołowe ciepłego odwaru kilka razy dziennie; UWAGA: przedawkowany odwar może powodować nudności i wymioty, nie powinny po niego sięgać osoby cierpiące na nadkwaśność, może bowiem nasilić objawy; 

• korzeń pierwiosnka – łyżkę stołową korzeni zalać szklanką zimnej wody, powoli doprowadzić do wrzenia i gotować na małym ogniu przez 5 minut; odstawić pod przykryciem na kwadrans, przecedzić; pić po łyżce ciepłego odwaru co 2–3 godziny; UWAGA: często pojawiają się informacje o ubocznym działaniu przetworów z pierwiosnka – rzeczywiście bardzo duże dawki odwaru (np. picie po szklance kilka razy dziennie) podrażniają błonę śluzową żołądka i jelit, wywołując nudności, wymioty oraz biegunkę, jednak w zalecanych dawkach terapeutycznych surowiec jest bezpieczny w stosowaniu; 

• kwiat bzu czarnego – 2 łyżki stołowe kwiatów zalać szklanką zimnej wody, doprowadzić do wrzenia i utrzymywać na małym ogniu pod przykryciem 3 minuty; przelać do termosu na kwadrans, przecedzić; pić 2–3 razy dziennie po ½ szklanki bardzo ciepłego odwaru; 

• ziele tymianku – czubatą łyżkę stołową ziela zalać w termosie 2 szklankami wrzącej wody i odstawić na 30 minut; po przecedzeniu pić po ⅓ szklanki ciepłego naparu 2–3 razy dziennie między posiłkami. W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są gotowe preparaty do stosowania doustnego w nieżycie nosa: 

• Nasirus Forte (Phytopharm Klęka) jest lekiem (dostępnym bez recepty) zawierającym olejek eukaliptusowy, stosowanym w przeziębieniu i stanach zapalnych górnych dróg oddechowych, zwiększającym wydzielanie prawidłowego śluzu i powodującym rozrzedzenie wydzieliny zalegającej w drogach oddechowych, co ułatwia jej odkrztuszenie. Dawkowanie: dorośli i dzieci powyżej 12. roku życia – 1 kapsułkę 2–3 razy dziennie. Preparat należy przyjmować ½ godziny przed posiłkiem, popijając chłodnym płynem, do ustąpienia objawów (zazwyczaj przez tydzień). Kapsułkę należy połknąć, nie rozgryzając.

 Sinulan forte (Walmark) zawiera wyciągi z: kwiatu bzu czarnego, liścia brodziuszki wiechowatej (Andrographis paniculata), ziela werbeny, korzenia goryczki oraz kwiatu dziewanny. Preparat wykazuje działanie wspomagające w przywracaniu prawidłowego funkcjonowania nosa i zatok przynosowych, wspierając ich samooczyszczanie. Dawkowanie: dzieci od 6. roku życia i dorośli – 1 tabletka raz na dobę, podczas posiłku. 

• Bromelan (Solinea) zawiera bromelinę, enzym pozyskiwany z ananasa o działaniu mukolitycznym (rozrzedzającym wydzielinę) oraz ekstrakt z kwiatów bzu czarnego o działaniu sekretolitycznym. Dawkowanie: dzieci od 6. roku życia – 1 tabletka 2 razy dziennie; dorośli – 2–4 tabletki dziennie. Tabletek nie należy rozgryzać. Producent zaleca przyjmowanie preparatu co najmniej 45 minut przed posiłkiem lub minimum 90 minut po posiłku. Wpływ na gęstość wydzieliny w nosie ma również spożywanie odpowiedniej ilości płynów (należy wypijać dodatkowo 1–1½ litra płynów dziennie). Warto przygotować sobie herbatę o działaniu wzmacniającym i witaminizującym.

Na podstawie: Zioław medycynie. Choroby układu oddechowego>>>

Aromatyczne letnie herbatki ziołowe na różne dolegliwości

Latem wspaniałym napojem, ale jeżeli trzeba również smacznym lekiem, bywają rozmaite herbatki ze świeżych ziół. Takie same herbatki jesienią, zimą i wiosną można również sporządzać z ziół suszonych

   Kojąca dla żołądka mięta

   Herbata z mięty do niedawna była najpopularniejszym napojem w naszych domach. Nie tylko wspaniale orzeźwia organizm, ale także zabezpiecza przed jelitowymi niedomaganiami, poprawia pracę układu trawiennego i wątroby. Wystarczy kilka świeżych listków zalać szklanką wrzątku i popijać. Na litr wody bierze się 3–5 łyżek pokrojonych świeżych liści lub ziela, ale można wrzucać także całe rośliny (bez korzeni) zebrane np. nad jeziorem czy w ogrodzie. Napary można także sporządzać z suszonych liści mięty pieprzowej.

   Na biegunki, nudności i jelitowe boleści

   Dorośli z jednej łyżki, dzieci od pół łyżeczki do 2 łyżeczek mięty na szklankę wrzątku. Odstawić pod przykryciem na kilkanaście minut. Pić pół do szklanki naparu 2–3 razy dziennie małymi łykami. Dzieciom podawać łyżką. Mięta wchodzi w skład różnych mieszanek stosowanych przy biegunkach, dolegliwościach jelitowych. Napary mięty warto także podawać w nudnościach, wymiotach.

   Melisa na żołądek i niepokoje

   Podobnie jak z mięty, sporządza się herbatki z aromatycznej, cytrynowej melisy. Dzieci i dorośli także mogą ją pić przy niepokojach, nerwowości, kłopotach z zasypianiem, w dolegliwościach żołądkowo-jelitowych, dla poprawy apetytu, a także przy przeziębieniach. Wtedy najlepiej melisę wymieszać z lipą, kwiatem bzu czarnego.

   Lipa wzmocni

   Letnią aromatyczną herbatką są napary z kwiatów lipy. Wzmacniają one odporność, podaje się je też dla wywołania potów, w przeziębieniach, kaszlu. Napar sporządzić z 1–2 łyżeczek kwiatów na szklankę – dla dzieci, podawać 3–5 razy po pół szklanki. Dorośli mogą pić napary z łyżki kwiatów.

Lawenda uspokoi

   Mało znana jest herbatka z liści lawendy. Działa ona uspokajająco, usypiająco i rozkurczowo. Jedną łyżeczkę listków zalać szklanką wrzątku. Wypić wieczorem pół szklanki lub szklankę.

   Szałwia na gardło i jelita

   Przy dolegliwościach gardła, zapaleniach jamy ustnej, przy nieżytach jelit i żołądka pomagać sobie można herbatkami z szałwii. Zalać pół łyżeczki świeżych lub suszonych listków szklanką wrzątku. Podawać dzieciom pół szklanki naparu pół godziny przed posiłkiem przy nieżytach jelit i żołądka. Dorośli mogą sporządzić herbatkę z łyżeczki listków. Herbatką można też płukać gardło w stanach zapalnych. Przy tej dolegliwości można także pić herbatkę co godzinę – 1 łyżeczkę dzieci (lekko rozcieńczoną wodą), a łyżkę dorośli (bez rozcieńczenia).

ZOBACZ WIĘCEJ W: Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby>>>

Ziółka na apetyt

Ziółka na apetyt

   Dla wielu rodziców ostatnio wielkim problemem staje się nadwaga dzieci, ale nie brakuje też z drugiej strony osób, które martwią się z powodu słabego apetytu swych pociech.

Na podstawie: Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby  Zobacz>>>

   Najlepszym regulatorem jest naturalny głód

   Naturaliści radzą, by nie dokarmiać dzieci na siłę. Uważają, że najlepszym regulatorem ilości przyjmowanych pokarmów jest naturalny instynkt głodu u dziecka. Oczywiście pod warunkiem, że dziecko odżywia się pełnowartościowymi, najlepiej ekologicznymi i mało przetworzonymi produktami, je sporo surowych warzyw i owoców, kasz, prostych domowych potraw.

   Nie zamartwiać się mniejszym apetytem

   Nie należy się zamartwiać mniejszym apetytem, zadawalaniem się małymi porcjami jedzenia i chudą posturą, zwłaszcza wtedy gdy dziecko jest radosne, żywe, sprawne fizycznie, intelektualnie, dosyć spokojne, bo to są zawsze najlepsze oznaki, że jest zdrowe. Jeżeli jednak uznamy, że nasze pociechy mają za słaby apetyt, to wtedy najlepiej szukać przyczyn takiego stanu rzeczy. Dopiero po stwierdzeniu, że powodem słabszego łaknienia jest rzeczywiście niedostateczne lub słabsze wydzielanie soków trawiennych, warto rozpoczynać kurację ziołami.

   Pomogą lekko słodzone gorzkie herbatki

   W zasadzie wszystkie zioła poprawiające apetyt są gorzkie, więc nie tylko małe, ale i starsze dzieci trudno przekonać do ich picia. W takich przypadkach koniecznym jest słodzenie herbatek, napojów, jednakże w niewielkich ilościach, gdyż tylko naturalny smak gorzkich ziół wywołuje pożądany skutek.

Mieszanka na brak apetytu na tle nerwowym

   Ojcowie bonifratrzy polecają następujące mieszanki przy braku apetytu na tle nerwowym oraz nerwicach wegetatywnych żołądka. Zmieszać 50 g liści melisy i po 30 g ziela krwawnika, korzenia arcydzięgla, kłącza tataraku, ziela dziurawca i koszyczków rumianku. Łyżkę powyższej mieszanki zalać szklanką wrzątku i zaparzać pod przykryciem przez 15 minut. Przecedzić. Podzielić napar na 3 porcje i wypić między posiłkami.

   Na poprawę trawienia i apetyt

   Dla pobudzenia apetytu i poprawienia trawienia pomocna jest mieszanka z równych części ziela tysiącznika, kłączy tataraku, owoców kminku. Pół łyżki ziół zaparzyć szklanką wrzątku i trzymać pod przykryciem 20 minut. Potem przecedzić i podawać po łyżce przed jedzeniem. Podobne działanie mają napary z drapacza lekarskiego. Łyżkę ziół zalać szklanką wrzątku. Po kilku minutach przecedzić. Podawać 2–3 razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem łyżeczkę lub łyżkę w zależności od wieku dziecka. Na podstawie: Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby  Zobacz>>>

Kompresy na brzucha sensacje

Kompresy na brzucha sensacje

Na podstawie: Ziołowa apteczka na dziecięce choroby ZOBACZ>>>

   Zazwyczaj jesteśmy głęboko przekonani, że najrozmaitsze przejściowe dolegliwości i niedyspozycje żołądkowe, jelitowe objawiające się gazami, wzdęciami, boleściami brzucha, najlepiej łagodzić różnymi herbatkami ziołowymi, masażami, podawaniem różnych łagodnych pokarmów, m.in. tartej marchewki. Ale wielu naturalistów twierdzi, że często bardziej skutecznym środkiem na tego rodzaju niedomagania bywają kompresy na brzuch. Niektórzy twierdzą, że pomagały one nawet wtedy, gdy inne metody zawodziły.

Uzdrawiający kompres na dziecięcy brzuszek

   Taki kompres przyłożony na brzuszek dziecka potrafił uspokoić nawet bardzo nerwowe dziecko, które wcześniej płakało przez całe noce. Wykonanie kompresu nie jest trudne. Najpierw przepis na kompres ciepły. Lnianą lub bawełnianą chustę zanurzyć w ciepłej wodzie (ok. 45–50°C). Następnie materiał dobrze wycisnąć, wykręcić. Chustę owinąć szybko wokół brzucha, przykryć suchym ręcznikiem. Ten dodatkowo nakryć wełnianym kocykiem lub szalem. Okład pozostawić na około 20–30 minut, w zależności od czasu, kiedy ostygnie. Sławny naturalista ks. Kneipp był zwolennikiem chłodnych kompresów, działają one bardzo podobnie, niektórzy uważają nawet, że silniej. Lniany ręcznik lub kawałek płótna złożyć na 4–6 części. Potem zamoczyć go w chłodnej wodzie. Wodę z ręcznika dobrze wykręcić i taki kompres położyć na brzuch. Potem okryć suchym ręcznikiem, wełnianym kocykiem. By wzmocnić efekt kompresu można dodać do wody odrobinę octu winnego.

   Kompres z siana i owsa ks. Kneippa

   Zamiast wody ks. Kneipp polecał także kompresy na brzuch z odwaru siana łąkowego, ziela skrzypu lub słomy owsianej. Jeżeli taki kompres przygotowujemy dla niemowląt, to można wykorzystać nawet skraweczki płótna lub chusteczki do nosa. Kompres przykłada się zazwyczaj na jedną godzinę. Ale można go też po zdjęciu ponownie położyć na kolejną godzinę. Naturaliści podkreślają, że kompresów nie wolno wykonywać przy ostrych stanach zapalnych w jamie brzusznej, chodzi o zapalenie wyrostka robaczkowego. Jeszcze jedna uwaga. Zabiegi należy wykonywać szybko i zdecydowanie. Kompresy można ponawiać i łączyć z innymi kuracjami, np. piciem herbat.

Na podstawie: Ziołowa apteczka na dziecięce choroby ZOBACZ>>>

Gdy dokuczają wiatry, gazy i wzdęcia brzucha

Gdy dokuczają wiatry, gazy i wzdęcia brzucha

NA PODSTAWIE:  Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby ZOBACZ>>>

   Dosyć uciążliwą dolegliwością gnębiącą najczęściej niemowlęta i młodsze dzieci – ale ostatnio też coraz częściej wiele osób dorosłych, zwłaszcza starszych – są wzdęcia brzucha. Gromadzące się gazy są zawsze pierwszym sygnałem, że coś się dzieje z układem pokarmowym, że zaczyna pracować on nieprawidłowo.

   Pierwszy lek – spokojne karmienie

   Pierwszym skutecznym lekiem łagodzącym te dolegliwości bywa spokojne karmienie i dawkowanie pokarmu małymi porcjami, łykami, tak by dziecko dobrze pokarm naśliniło. W przypadku dorosłych dosyć skutecznym lekiem bywa niekiedy spokojne, wolne, dokładne żucie potraw. Dobre wymieszanie w ustach pokarmów zawsze przyspiesza i ułatwia ich trawienie, to z kolei sprawia, że zmniejsza się znacznie fermentacja niestrawionych resztek w jelitach i powstawanie w jej wyniku gazów.

Herbatki z kopru, anyżu

   Dodatkowo zawsze warto pić herbatki ziołowe. Te zalecane dla niemowląt i dzieci z równym powodzeniem mogą pić również dorośli. Oczywiście dla dzieci przyrządza się je słabsze, dla dorosłych silniejsze. Lista pomocnych roślin jest dosyć długa. Na południu Europy najpopularniejszym lekiem są herbatki z nasion anyżu i kopru włoskiego.

   Napary z kminku, kopru i mięty

   W naszej strefie klimatycznej można korzystać w zamian z owoców kminku, nasion i ziela koperku ogrodowego, kwiatów rumianku oraz ziela melisy. Poza tym korzystne jest picie herbatek miętowych, majerankowych oraz z owoców kolendry. Większość wymienionych ziół w kuchni wykorzystuje się jako przyprawy.

   Proszki ziołowe

   Lekiem oprócz herbatek, zwłaszcza dla starszych dzieci i dorosłych, mogą być proszki ziołowe sporządzane z mieszanki kilku wymienionych Jak sporządzać herbatki wiatropędne i przeciwskurczowe?

   Herbatki na różne uciążliwe dolegliwości jelitowe, fermentacje i wzdęcia można sporządzać z licznych ziół pojedynczych. Dla przykładu dla niemowląt przy wzdęciach herbatki z anyżku, owoców kopru włoskiego sporządza się podobnie. Petra Lange radzi pół łyżeczki do herbaty rozdrobnionych dokładnie nasion zalać szklanką wrzątku. Odstawić pod przykryciem na kilkanaście minut. Odcedzić. Niemowlętom podawać 2–5 łyżeczek przed posiłkami lub dodawać do butelek z jedzeniem 2–3 łyżki. Starszym dzieciom sporządza się silniejsze herbatki z jednej łyżeczki rozdrobnionych nasion i podaje w ilości od pół do jednej filiżanki, dwa razy dziennie. Dorośli mogą sporządzać herbatki z łyżki i pić jedną, dwie szklanki dziennie, najlepiej przed posiłkami.

   Lecznicze kaszki z ziołami

   Na herbatce z kopru włoskiego można także sporządzać kaszki dla dzieci. Mają one przyjemny smak. W podobny sposób przyrządza się herbatki z kminku i kopru ogrodowego. Jednak w przypadku tych nasion zmniejsza się dawkę o połowę, czyli dla niemowląt bierze się jedną czwartą łyżeczki na szklankę, a dla starszych dzieci pół łyżeczki. Niemowlętom podaje się 2–3 łyżeczki przed każdym posiłkiem lub wlewa łyżeczkę do butelki. Starsze dzieci piją od pół do filiżanki 1–2 razy dziennie. Dorośli mogą pić 2–3 szklanki sporządzone z łyżeczki nasion.

   Napary z kminku

   Inni zielarze radzą dla dzieci sporządzać napary z kminku następująco. Dla małych dzieci: pół łyżki nasion zalać szklanką wrzątku. Parzyć 30 minut. Podawać od pół do trzech łyżek, zależnie od wieku, kilka razy dziennie po posiłkach jako środek wiatropędny. Napar dla starszych dzieci i młodzieży sporządza się z łyżki owoców kminku na półtora szklanki wrzątku. Pić przy wzdęciach, od jednej trzeciej do pół szklanki, 2–3 razy dziennie po jedzeniu. Starsze dzieci i dorośli mogą też jeść zmielony kminek, pół łyżeczki jako dodatek do posiłków.

   Herbatka wszechstronna na wzdęcia

   W różnych dolegliwościach jelitowych, układu pokarmowego, wzdęciach niemowląt i dzieci młodszych znany zielarz Jacek Kisiel poleca bardzo wszechstronnie działającą herbatkę. W jej skład wchodzą w równych porcjach liść mięty, owoc kopru włoskiego i kwiat rumianku. Łyżeczkę ziół zalać szklanką wrzątku. Zmieszać z sokiem owocowym. Podawać co trzy godziny 1–2 łyżeczki 20 minut przed jedzeniem.

   Na nieżyt żołądka i jelit

   Z kolei ojcowie bonifratrzy przy nieżycie żołądka i jelit oraz przy wzdęciach radzą pić herbatkę złożoną z równych części ziela majeranku, owoców kminku i kwiatów rumianku. Jedną łyżkę mieszanki zalać szklanką wrzątku. Parzyć pod przykryciem kilkanaście minut. Pić 2–3 razy dziennie między posiłkami. Dawkę dostosować do wieku dziecka.

   Bazylia na bolesne skurcze i wzdęcia

   Z kolei przy bolesnych stanach skurczowych żołądka, jelit i przy wzdęciach, również u małych dzieci, niektórzy zielarze zalecają herbatkę z ziela bazylii. Jedną lub dwie łyżeczki rozdrobnionego ziela zalać szklanką wrzątku i odstawić na kilkanaście minut. Napar podawać do picia porcjami 2–3 razy dziennie. Dla starszych i dorosłych napar może być silniejszy, słabszy dla mniejszych dzieci.

Wiatropędny proszek i syrop

   W apteczce ojców bonifratrów jako środek wiatropędny oprócz herbatek z kopru włoskiego znajduje się też proszek z nasion kopru zmieszany z miodem. Pół łyżeczki dobrze sproszkowanych nasion rozmieszać dokładnie z łyżką miodu. Podawać dzieciom i młodzieży po łyżeczce 2–3 razy dziennie. Wiatropędnie działa syrop kminkowy. Zmiksować 1 łyżkę stołową nasion kminku w szklance gorącej wody. Odstawić pod przykryciem na około pół godziny. Przecedzić. Osłodzić miodem. Podawać po 1 łyżeczce kilka razy dziennie po jedzeniu.

NA PODSTAWIE:  Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby ZOBACZ>>>

Jagodowe kuracje na jelita i biegunki

Letnią porą zajadamy się czarnymi jagodami. Ten dobry zwyczaj warto kultywować, bo podjadanie owoców jest wspaniałą profilaktyką przeciwko różnym jelitowym dolegliwościom, biegunkom. W czasie wakacji zaś dokuczają one częściej nie tylko dzieciom, ale i dorosłym. Latem warto również przygotować z jagód domowe leki, m.in. sok, najlepiej niesłodzony.

Zobacz cały poradnik: Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby

   Domowy sok z czarnych jagód na biegunki

   Sok jest wspaniałym prostym lekiem przy biegunkach, które towarzyszą dzieciom w wieku szkolnym, także przed jakimiś stresującymi zajęciami. Ale podobna dolegliwość zdarzyć się może studentom i dorosłym. Jeżeli na dodatek sensacje jelitowe połączone są z brakiem apetytu, wtedy pomocne okażą się niesłodzone herbatki miętowo-melisowe, miętowo-anyżkowe, albo miętowo-koperkowe. Na dwie 2–3 łyżki liści lub ziela mięty wziąć jedną łyżkę melisy, anyżku lub koperku. Herbatkę sporządzamy z jednej łyżeczki ziół na szklankę wrzątku. Dorośli mogą wziąć łyżkę na szklankę wrzątku. Odstawić na kilka minut. Oprócz herbatki ziołowej popijamy też rozcieńczony wodą sok z czarnych jagód. Gdy głód się pojawi, można dodatkowo podawać bez ograniczeń świeże tarte jabłka. Taką kurację warto stosować przez jeden dzień i potem też przestrzegać łagodnej diety, nie przejadać się.

Uzdrawiający jelita jagodowy odwar

   W razie różnych letnich niedomagań jelitowo-żołądkowych, także początkach biegunki, warto na stałe wprowadzić do diety picie soku z jagód, może być pasteryzowany ze słoików i niesłodzony. Przy każdym posiłku pija się około jednej czwartej szklanki soku. Zamiast soku można pić także powoli łykami niesłodzony odwar z jagód, sporządzony z łyżki suchych owoców na szklankę wrzątku. Gotować, nie dopuszczając do wrzenia, na małym ogniu, pod przykryciem, kilka minut.

   Nalewka z jagód z miętą

   Dorosłym i starszym dzieciom można podawać dwa razy dziennie nalewkę z czarnych jagód; dzieci – jedną łyżeczkę, dorośli – 1 łyżkę rozcieńczoną w ćwierć szklanki ciepłej wody albo herbatki miętowej, melisowej, koprowej, kminkowej. Pić powoli łykami rano i po południu. A oto jak sporządzić nalewkę. Pół szklanki niedojrzałych czarnych jagód wymyć, zalać ćwiartką czystej wódki żytniej. Postawić zakręcony słoik w ciemne i ciepłe miejsce na dwa tygodnie. Co pewien czas wstrząsnąć. Odcedzić. Nalewka może stać kilka lat. Przed użyciem rozcieńczyć – dla dzieci w stosunku 1do 4 albo 1 do 6, w zależności od wieku dziecka. Dorośli mogą zażywać lekko rozcieńczoną.

Zobacz cały poradnik: Ziołowa apteczka na dziecięce choroby

Domowe ziółka na żołądkowe dolegliwości

Na podstawie: Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby>>>

Przeróżne firmy opracowały wiele preparatów na żołądkowe dolegliwości. Warto jednak sobie radzić najpierw domowymi sposobami, zwłaszcza gdy mamy pewność, że dolegliwość jest skutkiem np. spożycia nadmiaru mocno przetworzonych produktów, słodyczy, chipsów lub stresu itp. Domowe kuracje są nierzadko równie skuteczne jak kuracje preparatami gotowymi, a często są bezpieczniejsze dla delikatnych organizmów, bo przygotowując różne specyfiki w domu, nie dodajemy do nich substancji konserwujących, aromatyzujących, barwników, słodzików itp., które dla zdrowia nie są zazwyczaj w pełni obojętne. Poza tym domowe leki podane ręką bliskiej osoby, wydaje się, że znacznie lepiej działają, bo dodatkowym lekiem jest też serdeczne zainteresowanie mamy, taty, babci czy innej drogiej nam osoby.

   Lista ziół żołądkowych do domowej apteczki

   Do podstawowych ziół, które powinny znaleźć się w domowej apteczce, należą: liście melisy lekarskiej, liście mięty, nasiona koperku, czyli kopru ogrodowego, ale pomocny jest też zielony koperek, nasiona kopru włoskiego, nasiona anyżku, nasiona kminku, nasiona lnu, koszyczki rumianku, ziele majeranku, a także kwiaty lipy z racji lekkiego działania uspakajającego, zawartości śluzu i łagodnego smaku. Wiele pokoleń młodszych i starszych matek, zarówno na kontynencie europejskim jak i w Azji, Ameryce, przekonało się, że herbatki z tych ziół pozwalają złagodzić większość trawiennych dolegliwości.

   Herbatki z miodem

   Herbatki, których dawkowanie ustala się indywidualnie do wieku dziecka, można słodzić lekko miodem, dzięki czemu są one chętnie przyjmowane przez dzieci. Dla maluchów najlepiej sporządzać je z łyżeczki ziół pojedynczych lub zmieszanych na szklankę wrzątku.

Podawać napar powoli, łyżeczką lub łyżką co pewien czas. Zestawy ziół najlepiej dobrać samemu do indywidualnych upodobań dziecka. Historycy odnotowali, że indyjskie i libańskie matki, zresztą polskie często też, podawały dzieciom napary z kopru ogrodowego. Matki chińskie na kolki i gazy stosowały koper włoski.

   Najlepsze napary na niemowlęce kolki

   W Izraelu, pisze o tym Kathi Keville, przeprowadzono badania na niemowlętach cierpiących na kolkę. Wykazały one, że domowy napar z kopru włoskiego, ziela melisy i kwiatów rumianku z dodatkiem słodkiego korzenia lukrecji pomaga szybko połowie dzieci wkrótce po wypiciu. Dla porównania większość dzieci po wypiciu zwykłej wody nadal płakała. Na podstawie: Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby>>>

Jak określić odpowiednią dawkę ziół dla dziecka?

Jednym z problemów przy stosowaniu różnych domowych leków od naparów ziołowych, nalewek począwszy, na syropach, olejkach eterycznych skończywszy, bywa określanie odpowiednich dawek. Dzieci zazwyczaj reagują na bardzo małe dawki ziół. Dlatego powinny one otrzymywać znacznie słabsze dawki niż dorośli.

Na podstawie: Ziołowa apteczka na dziecięce choroby ZOBACZ>>>

   Kroplę, łyżkę czy filiżankę

   Najogólniej mówiąc, gdy dla dorosłego przewidziana jest szklanka naparu, to dla dziesięciolatka wystarcza połowa tej dawki. Dwu-, trzylatkowi podaje się łyżkę lub dwie. Z kolei niemowlakowi wystarczy nawet parę kropli dodanych np. do pitego mleka. Warto dodać, że na niektóre aromatyczne zioła, np. rumianek, albo dosyć silne specyfiki naturalne typu nalewka z kitu pszczelego, stosowane zewnętrznie, między innymi do zwalczania grzybic, mogą zdarzać się też uczulenia. Dlatego warto obserwować reakcje dziecka. Najtrudniejsze dla wielu osób staje się zazwyczaj przeliczanie znormalizowanych dawek podawanych coraz częściej w standardowych jednostkach mililitrach, gramach na kuchenne „mierniki”, jakimi są łyżki, łyżeczki, kieliszki czy szklanki.

Lepiej mniej niż więcej

   Nie zawsze wiadomo też, ile kropli wchodzi np. na łyżeczkę. Określanie odpowiednich dawek różnych domowych mikstur stwarza rozliczne problemy najczęściej w kuracjach dla małych dzieci, gdy ilości nawet domowych specyfików nie powinny być nigdy większe od zalecanych. Przestrzeganie tej reguły nie tylko zabezpiecza przed szkodami, jakie może wywołać przedawkowanie, ale także warunkuje skuteczność kuracji, zabiegów itp.

   Zasady przeliczania dawek leków

   Przeliczając dawki, trzeba zawsze pamiętać o kilku zasadach. Po pierwsze, współcześni projektanci już nie zawsze trzymają się tak ściśle miar jak dawniej, co najprościej oznacza, że kubek kubkowi, a szklanka szklance nie są równe co do pojemności. Często różnią się one w tym względzie dość znacznie. Jednak można najogólniej przyjąć, że w kubku i szklance wypełnionym do wysokości poniżej około 1 cm od krawędzi naczynia mieści się około 250 ml płynu, soku, herbaty, nalewki, oleju itp. Niekiedy w nazewnictwie operuje się też terminem filiżanka. W zasadzie to ceramiczne naczynie powinno być nieco mniejsze od szklanki czy kubka, ale obecnie często wielu autorów te trzy terminy stosuje zamiennie.

   Ile łyżek w szklance?

   Jeśli chcemy przeliczyć ilość płynu na łyżki, to w szklance, kubku mieści się od 16 nawet do 20 łyżek stołowych. Ta rozbieżność to głównie skutek różnego kształtu wgłębień łyżki. Najczęściej przyjmuje się, że duża łyżka stołowa zawiera 15 ml płynu, herbaty, wtedy na szklankę powinno wchodzić średnio około 16–17 łyżek. Z kolei jedna duża łyżka to 3 małe łyżeczki do herbaty płynu, czyli mała łyżeczka zawiera około 5 ml. Przejdźmy teraz do jeszcze mniejszych dawek.

   Ile kropel w łyżeczce?

   1 łyżeczka do herbaty zawiera około 80 kropli naparu, odpowiednio 40 kropli to pół łyżeczki naparu, czyli 2,5 ml albo 2,5 grama. Jeśli w domu używamy stale takich samych naczyń i sprzętów, warto sobie sporządzić własną, bardziej dokładną, podręczną tabliczkę przeliczników. Bardzo ułatwi nam ona życie i uspokoi przy dawkowaniu różnych domowych mikstur i specyfików. Na podstawie: Ziołowa apteczka na dziecięce choroby ZOBACZ>>>

Najpopularniejsze leki dla dzieci z ziołowej apteczki domowej

Wiele jest ziół, prostych naturalnych kuracji, które działają stosunkowo łagodnie, i które z dobrym skutkiem można stosować u dzieci w każdym wieku.

NA PODSTAWIE: Ziołowa apteczka na dziecięcechoroby>>>

   Herbatki z melisy i lipy

   Przede wszystkim warto mieć zawsze w domowej apteczce melisę i lipę. Te dwie herbatki serwuje się dzieciom przy nerwowości, bezsenności, drażliwości, niepokojach, lękach, w sytuacjach stresowych. Podobne zastosowanie ma herbatka z rumianku, którą również podaje się przy dolegliwościach żołądkowych, biegunkach, bólach głowy, gorączkach. Dzieci mogą również pić herbatki z nagietka, mięty pieprzowej, pokrzywy, zwłaszcza dla wzmocnienia i poprawy obrazu krwi.

   Anyżek i koper na trawienie

   Przy kłopotach z trawieniem doskonały jest anyżek, koper włoski; podaje się napary albo odwary. Przy biegunkach bardzo skutecznym lekiem są suszone owoce czarnej jagody. Można je podawać dzieciom do żucia albo przyrządzać z nich odwary i napary.

   Len na zaparcia

   W dziecinnej domowej apteczce ziołowej powinny znaleźć się również nasiona lnu, doskonałe na zaparcia oraz dolegliwości dróg oddechowych, owoce dzikiej róży, czyli witaminowa bomba, owoce maliny, dziurawiec, nasiona z dyni, jako profilaktyka przeciw różnorakim robaczycom.

   Kleik dobry na każdą chorobę

   Gorączka u dziecka może sygnalizować przeziębienie lub początek jakiejś typowej choroby dziecięcej. Niezależnie od tego, jak będzie wyglądać dalsza kuracja i jaki to będzie rodzaj schorzenia, dziecko wypada położyć do łóżka i nie karmić na siłę. Łagodna dieta, np. kleik jęczmienny, świeże owoce, warzywa, zaś do picia soki z warzyw i owoców oraz herbatki ziołowe, na pewno ułatwią organizmowi pokonanie choroby. Nigdy jednak nie należy karmić dziecka na siłę, bo to więcej przyniesie szkody niż pożytku. Podawać warto natomiast napoje. Korzystne i kojące działanie mają m.in. napary z kwiatów rumianku.

   Maliny z lipą na gorączkę

   Dla wywołania potów najlepsza jest herbatka z malin i lipy, albo malin, lipy i kwiatów czarnego bzu. Wszystkie składniki zmieszać w równych porcjach.

   Łyżkę lub łyżeczkę ziół w zależności od wieku dziecka zalać szklanką wrzątku. Wypić małymi łykami. Jeżeli gorączka jest wysoka, można schłodzić dziecko, przykładając do nóg i stóp chłodne, ale niezbyt zimne kompresy z wody z dodatkiem odrobiny soku z cytryny lub octu winnego.

   Przecier z marchwi na biegunki

   Przy biegunkach skutecznym lekiem jest zmiana diety. Odstawić warto inne pokarmy i podawać tylko przeciery z marchwi, ale najlepiej wiadomego pochodzenie z upraw ekologicznych albo własnego ogródka nienawożonego chemicznie. Kilka marchwi ugotować i przetrzeć dokładnie. Rozcieńczyć 2–3 szklankami wody przegotowanej, dodać odrobinę soli gruboziarnistej, ale nie jest to konieczne. Przechowywać w chłodnym miejscu w lodówce i podawać przez całą dobę. Po ustąpieniu biegunki podawać przecier na przemian z mlekiem. Dieta marchwiowa korzystna jest również przy owsikach i glistach.

   Przy biegunkach pomocny bywa łagodny odwar z owoców czarnych jagód albo odwar z czarnych jagód i kwiatów rumianku. Odwar z owoców czarnych jagód można także dodać do marchwi. Pomaga również przecier z surowych jabłek, kleik z ryżu, najlepiej brązowego, niełuskanego, puree z ziemniaków.

   Wyciąg na kaszel

   Przy podrażnieniu gardła, dróg oddechowych, kaszlu pomocne są napary i odwary zawierające dużo śluzu. Warto więc podawać do picia herbatki z lipy, wyciągi wodne z korzenia prawoślazu. Łyżkę rozdrobnionych korzeni zalać szklanką wody. Odstawić na kilka godzin. Odcedzić, dosłodzić miodem. Podawać dzieciom co 2–3 godziny po łyżce, mniejszym dzieciom po łyżeczce. Korzeń prawoślazu można zmieszać w równych proporcjach z owocem kopru włoskiego i owocem anyżu. Łyżkę rozdrobnionej mieszanki zalać szklanką wrzątku. Gotować kilka minut pod przykryciem na małym ogniu. Odcedzić. Dosłodzić miodem. Dodawać po łyżce lub łyżeczce (zależnie od wieku) kilka razy dziennie po posiłkach.

   Odwar wzmacniający

   Po kuracjach silnymi lekami farmaceutycznymi bardzo ważne jest wzmocnienie organizmu. Wtedy bardzo pomocne mogą okazać się dzika róża oraz pokrzywa. Zmieszać równe części owoców róży i liści pokrzywy. Dwie łyżki mieszanki zalać szklanką wrzątku. Odstawić. Gotować na małym ogniu, pod przykryciem, nie dopuszczając do wrzenia przez kilka minut. Odcedzić, dosłodzić łyżką miodu lipowego lub wielokwiatowego. Podawać dzieciom młodszym po 1–2 łyżeczki 2–4 razy dziennie, starszym po 1–2 łyżki. Odwar wzmacnia również odporność na infekcje.

   Uwaga. Znacznie obszerniej i szczegółowo na temat diety, wzmacniania odporności i kuracji z różnych dolegliwości przeziębieniowych pisałem w tomie I poradnika ZOBACZ>>>

Zastosowanie przypraw roślinnych

Zastosowanie przypraw roślinnych

Zobacz cały poradnik: Wielka encyklopedia roślin leczniczych. Występowanie,  zawartość,  działanie i zastosowanie 1726 roślin>>>

Od najpradawniejszych czasów człowiek spożywał nie tylko mięso i ryby, nie tylko ślimaki, małże, kraby, robaki i wszystko to co biega, fruwa, pełza, ale także korzenie bulwy i korzenie roślin, ich owoce, a można domniemywać, że także liście i pędy niektórych gatunków.

   Czy były to już przyprawy w dzisiejszym słowa znaczeniu? Nie, na pewno nie. Ale sam fakt spożywania roślin w czasach w czasach sprzed neolitu, czyli z okresu kiedy rolnictwo dopiero miało powstać, a ludzie począć prowadzić osiadły tryb życia dał początek wiedzy na ich temat.

   Bo nie istotne jest to, jaki „chwast” można zjeść, czy jaki owoc, bulwę, korzeń, lecz również posiadać o nich wiedzę: jak smakują, jak pachną i - co bezwzględnie najistotniejsze - czy nie szkodzą.

   Na zdobycie takiej wiedzy ludzkość miała tysiące i tysiące lat. I zdobyła ją. Dziś uznano iż zastosowanie przyprawowe posiada parę setek roślin i grzybów.

   Ale żeby umieć wykorzystać je w kuchni, najpierw naprawdę musi się wiedzieć wszystko o danej roślinie, czy grzybie, jak oddziałuje na nasze organizmy, jaki ma aromat i smak, a dobrze też wiedzieć jakie substancje biologicznie aktywne zawarte są w konkretnym gatunku.

   Niezwykle istotne jest to, w jaki sposób i w jakich ilościach dodawać do przygotowanych potraw roślin przyprawowych, bądź grzybów.

   Przyprawy poprawiają smak, aromat, ale także - przynajmniej część z nich - pomaga naszemu zdrowiu.

Przykre, że w Polsce używa się bardzo mało przypraw roślinnych. Istnieje jakby rodzaj kanonu, który ktoś, kiedyś wymyślił, i którego kurczowo się trzymamy. Myślę że w każdej kuchni mamy pieprz czarny, listek laurowy, angielskie ziele (czyli korzennik lekarski, albo jeszcze inaczej pimentę), cebulę, czosnek (nie zawsze), pietruszkę, marchew i niekiedy seler. Jakoś nic więcej nie przychodzi mi do głowy. No, może jeszcze majeranek, cynamon, czy imbir.

   Ostatnimi czasy pod względem stosowania przypraw roślinnych, i tych pochodzących z grzybów, jest jakby nieco lepiej. Wynika to z faktu, iż coraz łatwiej kupić gotowe, paczkowane - i na dodatek z opisem co i do czego dosypać - przyprawy.

   Ale to nie tak. To my sami powinniśmy umieć korzystać z roślin i grzybów (jako przypraw), kierując się naszym smakiem i węchem. To co jest dobre dla jednego, może być wstrętne dla drugiego, zatem zachęcam po poznawania roślin przyprawowych, tworzenia mieszanek z nich niejako na własną rękę, a zapewniam, że da nam to dużo satysfakcji. Mało tego, jeśli będziemy systematycznie używać przypraw roślinnych i grzybowych, z czasem zmieni się nam smak, tak że nie będziemy mogli niczego spożywać, wpierw go nie przyprawiwszy; potrawy nie przyprawione staną się dla nas mdłe i nieapetyczne. I jeszcze jedna korzyść, na pewno - jeśli tylko systematycznie będziemy używać przypraw - poprawi się stan naszego zdrowia, a wraz z nim zapewne też i samopoczucia.

   Pamiętajmy tylko jednym, że nie powinno się dodawać przypraw w nadmiarze, bo po prostu psuje to ich smak, zamiast go poprawiać.

   Pamiętajmy jeszcze o jednym, że tzw. włoszczyznę należy dodawać drobno posiekaną (ale niekoniecznie, jeśli chcemy usunąć ją z garnka tuż przed jedzeniem) kilka minut przed końcem gotowania.

   Aby przyprawy roślinne i grzybowe zachowały wartość, nie traciły smaku i aromatu, powinno się je przechowywać w szczelnie zamkniętych pojemnikach - ceramicznych lub szklanych. Nie wolno ich trzymać nad kuchnią, bo chociaż jest to dla nas wygodne - ot, wystarczy sięgnąć ręką, nagrzewają się, co im (i nam też oczywiście) nie wychodzi na drowie. A zatem trzymajmy je z dala od kuchni, w miejscu suchym. Jeśli dodajemy kilka przypraw do tej samej potrawy, powinniśmy to czynić jednocześnie (z wyjątkiem świeżo zerwanych, zielonych, te traktujemy jak wspomnianą wcześniej włoszczyznę).

   Absolutnie zabronione jest bezpośrednie wsypywanie przypraw z pojemników do garnków z gotującymi się potrawami, bo przyprawy przy okazji łatwo zawilgocić, a tym samym narazić je na spleśnienie i utracić.

ZOBACZ RESZTĘ>>>

Postaci leków ziołowych

Postaci leków ziołowych

ZOBACZ CAŁOŚĆ: Wielka encyklopedia roślin leczniczych. Występowanie,  zawartość,  działanie i zastosowanie 1726 roślin  TUTAJ>>>

Napar to postać stosowana najczęściej i najłatwiejsza do przygotowania w warunkach domowych. Sporządza się go w ten sposób, iż określoną ilość ziół zalewamy wrzącą wodą, przykrywamy i czekamy przez około 15-20 minut, aż naciągną, później zaś przecedzamy i możemy używać.

   Odwar powstaje w wyniku gotowania ziół pod przykryciem w czasie od 2 do 4 minut od zawrzenia; w wyniku gotowania przedostają się z surowca zielarskiego te substancje, które na skutek parzenia przedostać by się nie mogły.

Wywar tym tylko się różni od odwaru, iż od momentu zawrzenia, do końca przygotowania go, musi minąć od 5 do 10 (rzadko dłużej) minut.

   Macerat to również rodzaj wodnego wyciągu, tyle, że przygotowany zgoła inaczej; nie gotuje się ziół, a zalewa je chłodną (o temperaturze pokojowej) przegotowaną wodą i pozostawia na okres od 6 do 12 godzin, później przecedza i zużytkowuje.

   Nalewka to wyciąg alkoholowy, a powstaje w wyniku zalania ziół spirytusem, wódką, a czasem też (bardzo rzadko) wytrawnym winem gronowym; nalewkę przygotowuje się w szczelnie zamkniętym naczyniu przez określony czas, podczas którego substancje aktywne przechodzą do alkoholu.

   Syrop można przygotowywać na trzy sposoby: w wyniku odparowania bardzo mocno osłodzonego wywaru; przez gotowanie świeżych i silnie rozdrobnionych części roślin leczniczych w syropie złożonym z wody i cukru (musi ich być wagowo 1:1); bądź wreszcie w wyniku zasypania cukrem krystalicznym świeżego surowca zielarskiego (dokładnie tak samo, jak czyni się to z owocami) i po „puszczeniu” soku, zlaniu go do oddzielnych naczyń (sok powstaje przez wyciśnięcie go ze świeżego surowca zielarskiego, którym mogą być nie tylko bogate w wodę owoce, ale również i inne części roślin).

   Oprócz wymienionych postaci leków ziołowych, są również i inne, które tylko wymienię, z tej racji, iż w warunkach domowych przygotowuje się je niezmiernie rzadko, albo prawie wcale. Są nimi: proszki, powidła, plastry, maści, mazidła i inne.

   Wreszcie na koniec kilka uwag na temat przeprowadzania samej kuracji ziołowej:

  

    zioła używane do przyrządzania lekarstw muszą być dobrze znane, musi się mieć absolutną pewność, że mamy to zioło, którym zamierzamy się leczyć,

    zioła zawsze muszą być świeże (za takie na ogół uważa się te, które od chwili zbioru i ususzenia nie były przechowywane dłużej niż jeden rok, od owej reguły są nieliczne wyjątki, nad którymi nie ma potrzeby dłużej się rozwodzić), zioła muszą być pozbawione zanieczyszczeń, wszelkich obcych domieszek, posiadać swoistą barwę i zapach, nie mogą być spleśniałe,

    napary, maceraty zachowują swą wartość przez 8 do 10 godzin od chwili przyrządzenia,

    wywary i odwary zaś około doby,

    przeprowadzając kurację ziołową musimy bezwzględnie ściśle przestrzegać zalecanego dawkowania,

    leczenie określonym ziołem, czy też określoną mieszanką ziołową nie może trwać dłużej niż trzy miesiące, ponieważ po upływie tego okresu organizm na ogół przyzwyczaja się do leku, a zatem ów ostatni przestaje wywierać oczekiwany skutek,

    najlepiej po około 2-tygodniowej kuracji ziołowej zrobić 4-5-dniową przerwę, aby organizm nieco „odzwyczaić” od leku, a później - jeśli nadal będzie zachodzić taka potrzeba - kontynuować kurację,

naparów, odwarów, maceratów i nalewek nie powinno się słodzić, można odstąpić od tej zasady w przypadku podawania specyfiku dzieciom, ale również korzystniej będzie użyć miodu pszczelego zamiast cukru,

    napary, odwary i wywary zawsze należy pić ciepłe, pić je wolno, małymi łykami.

RESZTA PORADNIKA TUTAJ>>>

O ziołach i leczeniu ziołami

O ziołach i leczeniu ziołami 

Zobacz cały poradnik>>>

Rośliny otaczają nas przez całe życie. Są wszędzie - i na wsi, i w betonowym mieście, w polu, na łące, w parku czy w lesie. Goszczą też w zdecydowanej większości domów. I chyba dlatego, iż jest ich pełno dookoła spowszedniały nam do tego stopnia, iż na ogół ich nie dostrzegamy.

   A przecież bez roślin nie tylko że nie moglibyśmy żyć my, ale nie mogłoby żyć żadne zwierzę mieszkające na tej planecie. To one przecież dostarczają do atmosfery tlenu niezbędnego do oddychania. To one służą nam za pokarm. To one nas odżywiają i one wreszcie dostarczają surowca do produkcji wielu cennych, a niekiedy wręcz niezastąpionych leków. A przecież rośliny mają jeszcze wiele innych zalet.

   Ważnym osiągnięciem współczesnej nauki było odkrycie tak zwanego promieniowania biologicznego. Mimo, iż nie wiemy zbyt wiele o tym zjawisku, niemniej dzięki posiadanej już wiedzy i tak sporo możemy zrozumieć. A rozumiemy najważniejsze, to mianowicie, iż wszystkie organizmy żywe na Ziemi, wzajemnie oddziałują na siebie fizycznie, ale również w sposób niejako pozafizyczny.

   Rośliny towarzyszą człowiekowi od zarania jego dziejów. To one zawsze stanowiły podstawę naszej diety, w której mięso i jego przetwory odgrywają mniejszą rolę.

   Obcując tedy z roślinami od wieków, stopniowo odkrywaliśmy także inne ich zalety i wartości. Nauczyliśmy się je wykorzystywać do sporządzania ubiorów (tkanin, tapy), niektóre z nich stosować jako środki kosmetyczne, innych używać do poprawiania smaku i aromatu niezbyt wykwintnych potraw, czy przy ich pomocy konserwować żywność, garbować skóry, sporządzać farby... Znalazły się wśród nich takowe, którym przypisaliśmy znaczenie magiczne, bądź zarezerwowaliśmy je (jak np. kadzidłowiec - Boswellia carteri) na ofiary składane siłom nadprzyrodzonym.

   Właściwości pewnych roślin, lub ich przetworów, dzięki temu, iż nas odurzały i sprowadzały halucynacje, uznaliśmy za wyjątkowo cenne, bo pozwalające choćby na krótko oderwać się od szarzyzny codzienności, zapomnieć o lękach, smutkach, niedolach. Uwierzyliśmy, iż mają moc przenoszenia nas do innego, lepszego świata.

   Nie sposób wreszcie pominąć roli, jaką odegrały w zaraniu naszej cywilizacji. Otóż, gdy nauczyliśmy się je uprawiać, stało się możliwe życie osiadłe - powstały miasta, rozwinęły się rzemiosła, rozkwitła nauka i sztuka. Przez neolit, epokę brązu, doszliśmy do epoki żelaza, by wreszcie rozszczepić atom i ruszyć (na razie bardzo małymi kroczkami) na podbój innych światów. I nie jest prawdą, iż zręby kosmodromów zbudowali genialni przedstawiciele nauk ścisłych i technicznych. Zbudował je bowiem kilkanaście tysięcy lat temu, u schyłku średniej epoki kamienia jakiś bezimienny rolnik, który wsiawszy po raz pierwszy ziarna zbóż w spulchnioną ziemię, wytyczył nową ścieżkę naszej cywilizacji.

   Nie może się tedy wydać dziwne, iż w trakcie wielopokoleniowych obserwacji, dokonaliśmy również najwartościowszego dla nas odkrycia, tego mianowicie, iż pewne przetwory roślinne przyjęte doustnie lub wykorzystane zewnętrznie potrafią nas uwolnić od wielu chorób i dolegliwości. W miarę upływu czasu coraz bardziej naszym oczom odsłaniały się tajemnice poszczególnych gatunków. Odkrywaliśmy w których i jakie dobroczynne moce są zaklęte, ale również które spośród nich swymi jadami mogą zabijać. Wreszcie, w miarę upływu czasu, nauczyliśmy się korzystać także z owych jadów, które odpowiednio dawkowane okazały się cennymi lekami.

   Zaczątki wiedzy medycznej, tajemnicę leczniczych mocy roślin, poznano jeszcze zanim człowiek nauczył się uprawiać rolę, zaś ludzie którzy wiedzę ową posiadali wyróżniali się spośród grup plemiennych, ciesząc się szacunkiem i poważaniem.

   Na ogół zresztą łączyli z funkcjami lekarskimi także i funkcje czarowników, szamanów, czy kapłanów i potrzeba było wielu wieków i wielu pokoleń, aby zawód lekarza oddzielić od kapłaństwa.

   Doświadczenia tamtej „prymitywnej” (jak to się dziś określa) medycyny były spore. W starożytnym Egipcie  i Mezopotamii powstały dwa potężne centra, z osiągnięć których pełnymi garściami czerpali Grecy, a za ich pośrednictwem Rzymianie.

   Gdy zaś Imperium Romanum padło pod naporem barbarzyńskich hord, w morzu ciemnoty wiedzę starożytnych pielęgnowali i przechowywali mnisi osiadli w licznych klasztorach rozsianych po całym kontynencie europejskim (a także w Azji i Afryce Północnej), a łącząc je z miejscowymi tradycjami zielarskimi służyli chorym jak umieli najlepiej.

   Na wschodzie tajniki ziół poznali doskonale Chińczycy, Tybetańczycy, Hindusi, Wietnamczycy, Laotańczycy, Koreańczycy... Tam zresztą po dziś dzień wiedzę starożytnych wykorzystuje współczesna medycyna (którą się określa mianami: „naukowej”, albo „oficjalnej”).

   Dziś w kręgu cywilizacji euro - amerykańskiej rozpoczął się renesans ziołolecznictwa. Przybywa leków ziołowych (niektórych wprost nie da się zastąpić preparatami chemicznymi), rośnie zaufanie do nich, a co najważniejsze i co najbardziej cieszy, coraz więcej lekarzy poważnie interesuje się fitoterapią, upatrując w niej nie konkurentkę, lecz sojuszniczkę chemioterapii.

   Rośnie również zainteresowanie ziołami i zielarstwem szerokich rzesz społeczeństwa. I tu właśnie mogą się jawić pewne - niekiedy poważne - niebezpieczeństwa. Wielu z nas bowiem mając na temat leków roślinnych absolutnie błędne mniemanie, uważa iż każdy bez wyjątku zupełnie bezpiecznie może się nimi kurować na własną rękę.

   Otóż nic bardziej fałszywego od takowego poglądu! Przede wszystkim istnieje, i to całkiem sporo, ziół silnie działających, czy zgoła trujących.

   W tym właśnie miejscu chciałbym zaznaczyć, iż fakt omawiania przeze mnie właściwości leczniczych, opisywanych w dalszej części książki roślin nie oznacza, iż namawiam czytelników do tego, by zawsze leczyli się sami i to wyłącznie preparatami roślinnymi.

   Owszem, zachęcam do korzystania z nich w większym zakresie niż jest to na ogół praktykowane, ale na własną rękę jedynie w niezbyt poważnych dolegliwościach. Gdy zaś choroba manifestuje się gwałtownymi objawami, bądź zalicza się ją w poczet poważnych, wówczas pomocniczo możemy stosować zioła, wyłącznie za wiedzą i pod kontrolą lekarza.

   Kurowanie się bez jego wiedzy, nawet zdało by się „niewinnymi ziółkami”, nie zawsze musi przynosić oczekiwany efekt poprawy zdrowia. Czasem zaś może poskutkować wręcz odwrotnie - miast leczyć, będzie szkodziło.

   Sami nie jesteśmy przecież w stanie prawidłowo rozpoznać choroby, a zatem nie możemy dobrać odpowiedniego leku. A jeśli nawet to się nam uda, trudno znów będzie określić dawkowanie. Prócz tego wszystkiego w konkretnych przypadkach, mogą istnieć przeciwwskazania co do konkretnych leków.

   Decydując się zatem na kurację ziołową, musimy o tym co powiedziałem wyżej pamiętać.

   Używając terminu „zioła”, mam na myśli nie rośliny zielne, jednoroczne, dwuletnie czy byliny, lecz zebrane, ususzone, czy w inny sposób przygotowane do użycia części (korzenie, kłącza, pędy - noszące po ususzeniu nazwę „ziele”, liście, kwiaty, drewno, korę, znamiona, owoce, szypułki, nasiona, zarodniki, bulwy, cebule...) roślin zielarskich, w tym również drzew, krzewów czy pnączy.

   W ziołach znajdują się substancje biologicznie czynne, dzięki którym można korzystnie wpływać na organizm, przywracając rozstrojone przez chorobę jego prawidłowe funkcjonowanie.

   Ponieważ nie miałem ambicji napisania podręcznika ziołolecznictwa ograniczę się tutaj jedynie do wymienienia większości nazw związków farmakologicznie czynnych . Kto zaś bardzo ciekaw i chciałby się dowiedzieć o nich dużo, dużo więcej, bardzo dokładnie poznać działanie i budowę chemiczną, może przecież sięgnąć do jakże obfitej literatury fachowej.

   A zatem w ziołach występują między innymi: alkaloidy, glikozydy, saponiny, gorycze, garbniki, substancje aromatyczne, olejki eteryczne, terpeny, oleje, glukokininy (substancje zbliżone budową do insuliny), śluzy, fitohormony (hormony roślinne), sole mineralne, witaminy...

ak z powyższej - niekompletnej przecież - listy wynika, każda roślina to przebogate laboratorium chemiczne, które, gdy umiemy z niego skorzystać, może być na nasze usługi. A umieć korzystać, to znaczy umieć przygotować lek.

ZOBACZ: Wielka encyklopedia roślin leczniczych. Występowanie,zawartość, działanie i zastosowanie 1726 roślin>>>