Autyzm - przyczyny, symptomy, terapia

   Termin "autyzm" w odniesieniu do zaburzenia występującego u dzieci został wprowadzony w 1943 r. przez Leo Kannera ze szpitala Johna Hopkinsa w Baltimore w Stanach Zjednoczonych (Kanner, 1943). Kanner, uznawany za twórcę psychiatrii dziecięcej, opisał grupę 11 dzieci, u których zaobserwował specyficzny wzorzec zachowania. Występujące u nich zaburzenie nazwał autyzmem wczesnodziecięcym, nawiązując do greckiego słowa autos (sam). Wspólną nietypową cechą zachowania tych dzieci było bowiem izolowanie się, preferowanie samotności i brak dążenia do kontaktów z innymi ludźmi. "Zamknięte we własnym świecie" – tak przez wiele lat opisywano osoby dotknięte autyzmem, a i dzisiaj metafora ta jest chętnie wykorzystywana do określenia ich nietypowego funkcjonowania.

   Od czasu opisu sporządzonego przez Kannera nastąpił duży postęp w wiedzy na temat autyzmu. Wyodrębniono trzy podstawowe obszary, w których ujawniają się charakterystyczne dla tego zaburzenia nieprawidłowości (tak zwana autystyczna triada). Są to:  

    ograniczona zdolność tworzenia relacji z innymi ludźmi i uczestniczenia w interakcjach społecznych,

    zaburzona umiejętność komunikowania się,

    obecny w zachowaniu schematyzm, ograniczony repertuar aktywności i zainteresowań połączony z brakiem wyobraźni (APA, 2000).

   Obszary, w jakich ujawniają się symptomy, można w uproszczeniu przedstawić tak jak na rysunku obok. Jest na nim widoczne, że dla autyzmu charakterystyczne jest występowanie zaburzeń we wszystkich wymienionych sferach równocześnie. Jest to ważny warunek diagnozy, pojedyncze symptomy mogą być bowiem obecne u osób z innymi zaburzeniami (a czasem także u ludzi, których rozwój przebiega prawidłowo). Tak więc o szczególnym charakterze autyzmu decyduje połączenie problemów w rozwoju społecznym człowieka, w zdolności do komunikowania się oraz specyficznym sposobie zachowania i rodzaju zainteresowań.

   Autyzm jest aktualnie rozpoznawany na podstawie list symptomów zawartych w dwóch największych systemach klasyfikacyjnych chorób i zaburzeń funkcjonowania. Jeden z nich opracowany został przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA, 2000), drugi przez Światową Organizację Zdrowia (WHO, 1992). Rozpoznanie autyzmu opiera się w obydwu systemach na stwierdzeniu w zachowaniu diagnozowanej osoby wymienionej powyżej triady zaburzeń, a listy uwzględnionych w nich konkretnych symptomów są do siebie podobne (por. rozdz. 3).

   Specjaliści z wielu krajów wciąż pracują nad ustaleniem kryteriów diagnostycznych, które umożliwiałyby trafniejsze niż obecnie rozpoznawanie autyzmu i bardziej precyzyjne odróżnianie go od innych zaburzeń. Przy opracowywaniu tych kryteriów uwzględnia się najnowsze odkrycia naukowe dotyczące funkcjonowania ludzkiego mózgu, a także rozmaitych uwarunkowań autystycznego wzorca zachowania. Debaty i spory toczące się w tym obszarze mają czasami bardzo gorący charakter, ale stopniowo przybliżają nas do zrozumienia, czym jest autyzm. Nadal jednak jest w tym obszarze wiele niejasności. Dotyczą one najważniejszych zagadnień:

   • określenia granic autyzmu – termin ten to "parasol" obejmujący swoim zakresem wiele podobnie manifestujących się, ale zarazem różnych zaburzeń. Nie ma pewności, czy u podłoża wszystkich z nich leżą te same przyczyny ani też czy w ogóle istnieją wystarczające podstawy, żeby je klasyfikować łącznie. W miarę postępu wiedzy zapewne uda się lepiej poznać te zaburzenia i bardziej precyzyjnie je rozdzielać;

   • ustalenia, na czym polega istota autyzmu – jego aktualna definicja ogranicza się do opisu nietypowego zachowania. Nie wskazuje ona przyczyn ani mechanizmów, które prowadzą do tego zachowania. Taki sposób ujmowania autyzmu wynika z ograniczonej wiedzy na jego temat i prowadzi do łączenia ze sobą zaburzeń na podstawie podobieństwa wzorca zachowania;

   • wyjaśnienia przyczyn autyzmu oraz czynników decydujących o dużej niejednorodności populacji osób z tym zaburzeniem. Za diagnozą autyzmu kryją się rozmaite trudności, w bardzo zróżnicowany sposób manifestujące się u poszczególnych dzieci i różnie wpływające na ich możliwości życiowe. To sprawia, że rozpoznanie autyzmu nie jest łatwe, a także powoduje, że każda osoba z tym zaburzeniem potrzebuje innej pomocy.

   Niejasności powstające wokół autyzmu znajdują swoje odbicie w liczbie terminów dotyczących tego zagadnienia (tab. 1). Wokół tych terminów istnieje wiele kontrowersji i często trudno precyzyjnie wskazać granice lub różnice w ich znaczeniu.

WIĘCEJ INFORMACJI: 

Autyzm - przyczyny, symptomy, terapia ZOBACZ>>>

Metoda Montignac

Zainteresowanie książkami kucharskimi według Metody MONTIGNAC systematycznie rośnie również w Polsce, a wraz z nim zwiększa się grupa osób chcących gotować i jeść zgodnie z jej zasadami. Widocznie dla polskiego smakosza są to także zdrowe i pyszne potrawy, które z łatwością można przygotować. To nic dziwnego, szczególnie że od niepamiętnych czasów historia była świadkiem wielorakich kontaktów Polski z krajami Europy Południowej bądź to za sprawą religii, bądź wojen lub królewskich ślubów. Warzywa, surówki i sałatki – tak ważne elementy Metody – są w obydwu kulturach powszechnie akceptowane. Podobnie jest również w przypadku innych produktów, jak świeże ryby słodkowodne, drób i dziczyzna.         

          Stąd też zrodził się pomysł kolejnej książki w duchu Montignaca pełnej przepisów na przepyszne, szybkie i łatwe do przygotowania dania. Tym razem nie jest to tłumaczenie jednej z moich niderlandzkich książek.

Teraz wzięłam pod uwagę polskie zwyczaje kulinarne i ulubione potrawy Polaków, i tak oto powstała książka zawierająca przepisy na tradycyjne polskie dania dostosowane do wytycznych Metody MONTIGNAC.         

          Polacy, którzy chcą smacznie i zdrowo jeść i przy tym nie porzucać swojego dotychczasowego trybu odżywania się, znajdą tu dużo inspiracji i wskazówek, aby Metodę MONTIGNAC stosować w prawidłowy sposób. Dla urozmaicenia włączyłam parę przepisów z innych krajów i części świata. Zapraszają one do przygody kulinarnej i spotkania z nowymi smakami oraz składnikami. Opracowując różnorakie przepisy, brałam pod uwagę fakt, aby czas potrzebny na przygotowanie dań był jak najkrótszy i aby jak najwięcej pozostało go na radowanie się pysznościami przy stole.         

          Coraz więcej polskich lekarzy poleca Metodę MONTIGNAC swoim pacjentom. Także wiele ośrodków medyczno-rekreacyjnych zaadaptowało tę Metodę do swoich programów odchudzających. Tysiące osób przekonało się, że można znacznie schudnąć, jedząc zdrowo i smacznie, i to w wystarczających ilościach.         

          Podczas mojego krótkiego pobytu w Polsce wczesną wiosną roku 2000 miałam okazję poznać polską kuchnię, która od razu przypadła mi do gustu. Szybko zorientowałam się, że nietrudno zastosować w niej Metodę MONTIGNAC. Z hotelowej karty dań, a także menu innych warszawskich restauracji, w których wówczas miałam okazję jeść, swobodnie mogłam wybrać takie potrawy, które doskonale spełniały wymogi Metody. Także wybór produktów w supermarketach i na bazarach był na tyle bogaty, że z pewnością nie napotkają Państwo trudności podczas zakupów odpowiednich składników.         

          Mam nadzieję, że wiele radości przyniesie Państwu przyrządzanie i degustacja opisanych w tej książce potraw, które oparte są na zdrowych zasadach odżywania się. Ich spożywanie powinno stać się rytuałem upiększającym naszą codzienność i niosącym zdrowie.   

           

 Ria Tummers

A tutaj wszystko o metodzie Montignac ZOBACZ>>>

Szczepić czy nie szczepić?

Pierwszą opowieść o odporności poznałam z ust mojego ojca, lekarza. Byłam wtedy jeszcze bardzo mała. Ojciec opowiedział mi mit o Achillesie, któremu matka chciała zapewnić nieśmiertelność. W jednej z wersji tej historii starała się wypalić śmiertelność syna ogniem, w wyniku czego ciało Achillesa stało się odporne na wszelkie urazy. Jedynym jego słabym punktem pozostała pięta, w którą ostatecznie ugodziła go strzała, zadawszy mu śmiertelną ranę. Inna wersja mitu podaje, że Achilles został zanurzony w wodach Styksu, czyli rzeki oddzielającej świat żywych od świata umarłych. Podczas tej kąpieli matka trzymała syna za piętę i to właśnie stąd wzięła się jego jedyna, fa­­talna w skutkach słabość.

Oddając na swoich obrazach historię życia Achillesa, Rubens zaczynał właśnie od Styksu. Po niebie latają nietoperze, a w oddali zmarli pokonują rzekę na łodziach. Matka trzyma małego Achillesa za pulchną nóżkę, jego głowa i ramiona znajdują się natomiast w całości pod wodą. To bez wątpienia dość nietypowa kąpiel. U dołu obrazu widzimy Cerbera, trzygłowego psa strzegącego zaświatów. Znajduje się on mniej więcej w tym samym miejscu, w którym ciało dziecka styka się z wodą. Wygląda to trochę tak, jak gdyby niemowlę zanurzało się w bestii. Obraz sugeruje zatem, że zabiegi wzmacniające odporność to w istocie niebezpieczna sprawa.

Chcąc przygotować swoje dzieci na niebezpieczeństwa, które czekają je w życiu, moja matka co wieczór przed snem czytała nam bajki braci Grimm. Brutalności, o której tak wiele się mówi, aż tak bardzo nie pamiętam. Wspominam za to magię tych opowieści: złote gruszki z pałacowych ogrodów, chłopca wielkości kciuka i dwunastu braci przemienionych w dwanaście łabędzi. Nawet jako dziecko zwróciłam jednak uwagę na fakt, że rodzice występujący w tych bajkach nagminnie padają ofiarą przeróżnych pod­stępów, co skłania ich do ryzykowania życiem własnych dzieci.

W jednej z baśni mężczyzna zgadza się oddać diabłu to, co znajduje się za jego młynem. Wydaje mu się, że w ramach wymiany przekaże jabłonkę. Ku własnej rozpaczy przekonuje się jednak, że zgodził się oddać swoją córkę. W innej historii kobieta bardzo pragnie dziecka i w końcu zachodzi w ciążę. Marzy również o roś­lince, która nazywa się roszpunka i rośnie w ogrodzie złej czarownicy. Kobieta wysyła męża, by ten ukradł warzywo. Zostaje on jednak przyłapany na gorącym uczynku i obiecuje czarownicy oddać swoje dziecko po narodzinach. Wiedźma zamyka dziewczynkę w wysokiej wieży bez drzwi. Dziewczęta uwięzione w wieżach opuszczają wszakże w dół swoje długie włosy.

Ten sam wątek pojawia się w greckim micie, który matka czytała mi później. Pewien król dowiedział się o mrocznym proroctwie i postanowił zamknąć swoją córkę w wieży, aby ta nie miała dzieci. Zeus odwiedził ją jednak pod postacią złotego deszczu. W ten sposób narodziło się dziecko, które później zabiło króla. Edyp, inne dziecko pozostawione na śmierć na górskim zboczu, został uratowany przez pasterzy. Tym samym spełniło się proroctwo, zgodnie z którym chłopiec miał zabić ojca i poślubić własną matkę. Tetyda, matka Achillesa, nie zdołała zapewnić swojemu potomkowi nieśmiertelności – ani mocą wody, ani ognia.

Choć nawet bogowie nie potrafią się z tym do końca pogodzić, dziecka nie da się uchronić przed czekającym go losem. Matka Achillesa, bogini i żona śmiertelnika, dowiedziała się od wyroczni, że jej syn umrze młodo. Podjęła więc wszelkie możliwe wysiłki, aby ta wróżba się nie spełniła. Podczas wojny trojańskiej przebierała nawet syna za dziewczynkę. Gdy jednak chłopiec uniósł miecz, w ten sposób ujawniając swoją płeć, matka poprosiła boga ognia, by ten wykuł dla niego tarczę. Widniały na niej słońce i księżyc, ziemia i ocean, miasta pogrążone w wojnie i żyjące w pokoju, a także pola zaorane i odpoczywające po zbiorach – słowem cały świat w pełni swej dualności.

Ojciec przypomniał mi właśnie, że w dzieciństwie wcale nie mówił mi o Achillesie. Snuł inną pradawną opowieść. Przywołuję z pamięci jej treść i już wiem, czemu pomyliłam te dwa wątki. Otóż bohater tego drugiego mitu otrzymuje odporność na urazy dzięki kąpieli w smoczej krwi. Do jego ciała przyczepia się jednak listek, w wyniku czego mały fragment nie zostaje zanurzony. Po licznych zwycięskich bitwach bohater ginie ostatecznie od ciosu zadanego dokładnie w to miejsce.

Ze wszystkich tych historii wynika jasno, że odporność to tylko mit, a żadnego śmiertelnika nie można uchronić przed krzywdą. Zdecydowanie łatwiej jest mi ten przekaz zrozumieć, odkąd sama zostałam matką. Narodziny mojego syna rozbudziły we mnie jednocześnie poczucie wzmożonej siły i bezsilności. Tak często zdarza mi się targować z losem, że zrobiliśmy sobie z tego wraz z mężem grę – zastanawiamy się, jaką chorobę wolelibyśmy zafundować naszemu dziecku zamiast innej. To prześmiewcza wersja możliwych decyzji nieodłącznie towarzyszących rodzicielstwu.

Gdy mój syn był jeszcze niemowlęciem, na okrągło słyszałam (w różnych wersjach): „Najważniejsze, żeby był bezpieczny”. Zastanawiałam się, czy to rzeczywiście istota sprawy. Zastanawiałam się też, czy zdołam mu to bezpieczeństwo zapewnić. Nie miałam jednak najmniejszych wątpliwości, że przed jego losem – cokolwiek mu pisane – nie zdołam go uchronić. Postanowiłam natomiast nie ryzykować jego życiem tak, jak to robili bohaterowie baśni braci Grimm. Chciałam uchronić moje dziecko przed klątwą, która spadłaby na nie w wyniku mojej niedbałości czy zachłanności. Nie zamierzałam przypadkiem obiecywać diabłu, że może wziąć to, co się znajduje za młynem – żeby się potem nie okazało, że stoi tam moje dziecko.

WSZYSTKO NA TEMAT SZCZEPIEŃ>>>